Thuisbatterij brandgevaar: hoe veilig is een thuisaccu?

Een thuisaccu is bij goed gebruik veilig: het brandgevaar van een thuisbatterij is klein, maar niet nul. Een batterijmanagementsysteem, certificering volgens een erkende veiligheidsnorm en een verstandige plek in huis houden het risico laag.

Hieronder lees je hoe groot de kans op brand is, hoe een batterijbrand ontstaat en wat je zelf doet om die kans klein te houden.

Hoe groot is de kans op brand door een thuisbatterij?

De kans op brand door een thuisbatterij is klein: met een thuisbatterij in huis stijgt de kans op een woningbrand met ongeveer 10 procent. Dat geldt voor een thuisaccu met een werkend veiligheidssysteem, zoals het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV) op basis van onderzoek van DNV aangeeft. Het instituut noemt dat percentage zelf een indicatie, omdat er nog weinig incidentdata zijn.

Het verschil tussen een batterij met en zonder bewaking is groot: volgens dezelfde cijfers heeft een lithium-ionbatterij met een goed batterijmanagementsysteem een ongeveer 150 keer kleinere faalkans. Die faalkans blijft wel hoger dan de kans op brand door een vaatwasser, wasmachine of koelkast.

In Nederland zijn incidenten met thuisbatterijen nog schaars, maar het aantal batterijen groeit snel en zowel het NIPV als de brandweer verwachten dat het aantal incidenten daarmee meegroeit.

Waardoor ontstaat brand in een thuisbatterij?

Brand in een thuisbatterij ontstaat door elektrische, mechanische of thermische schade aan een accucel. Het NIPV noemt als voorbeelden overladen, diepontladen of kortsluiting (elektrisch), een doorboorde of gedeukte accu (mechanisch) en oververhitting door een warmtebron of een brand in de buurt (thermisch).

Mechanische schade is minder theoretisch dan het klinkt. In de regio Haaglanden vatte een thuisbatterij vlam nadat iemand bij het boren in een muur de accu raakte. Daarnaast spelen fouten bij installatie en onderhoud mee, net als veroudering en fabricagefouten. Een verkeerde aansluiting maakt een goede batterij alsnog riskant.

Wat gebeurt er bij thermal runaway in een thuisbatterij?

Bij thermal runaway in een thuisbatterij ontstaat in een accucel een kettingreactie: de cel warmt op, die warmte versterkt de chemische reactie en de temperatuur blijft stijgen. Daarbij komen brandbare en giftige gassen vrij, zoals waterstof, koolmonoxide en waterstoffluoride. De hitte kan ook naburige cellen in thermal runaway brengen, waardoor het incident zich door het hele batterijpakket verspreidt.

Een batterijbrand verloopt daardoor anders dan een gewone woningbrand. Het maximale brandvermogen is volgens het NIPV vergelijkbaar met dat van een brandende bank, maar wordt sneller bereikt, en een vakspecialist van de brandweer waarschuwt dat een complete verdieping binnen een minuut onder de rook kan staan. Zolang er energie in de cellen zit, kan de batterij na het blussen opnieuw ontbranden; de brandweer moet een thuisbatterij daarom vaak demonteren en buiten verder koelen.

Welke thuisbatterij is brandveilig?

Een thuisbatterij is brandveilig als hij een batterijmanagementsysteem heeft dat ingrijpt, gekwalificeerd is volgens de IEC-EN 62619-norm en een stabiele celchemie gebruikt. Die drie eigenschappen bepalen hoe klein de kans op een incident is en hoe het verloopt als het toch misgaat. Kijk bij het vergelijken van modellen dus verder dan capaciteit en prijs.

Welke rol speelt het BMS in een brandveilige thuisaccu?

Het BMS speelt in een brandveilige thuisaccu de rol van bewaker: het controleert continu de spanning, stroom, laadtoestand en temperatuur van de cellen. Ziet het BMS een afwijking, dan stopt het systeem het laden of ontladen, of schakelt het de batterij helemaal uit.

Houd ook de software via de app bijgewerkt; de brandweer raadt dat eveneens aan. Meer over de opbouw van het hele systeem lees je in het artikel over hoe een thuisbatterij werkt.

Waarom telt de IEC-EN 62619-norm voor een thuisbatterij?

De IEC-EN 62619-norm telt voor een thuisbatterij omdat die norm veiligheidseisen stelt aan lithiumbatterijen voor onder meer stationaire opslag. Volgens de brandweer is een accu die aan deze norm voldoet, beveiligd tegen een brand die van één cel overslaat naar de andere cellen.

Controleer in de datasheet of de norm genoemd wordt. Een CE-markering zegt daar weinig over, omdat die alleen de basisconformiteit van het product aantoont.

Is een LFP-thuisbatterij minder brandgevaarlijk?

Ja, een LFP-thuisbatterij is minder brandgevaarlijk dan een NMC-batterij, omdat lithium-ijzerfosfaat thermisch stabieler is en moeilijker in thermal runaway raakt. De Zendure SolarFlow 2400 AC+ gebruikt bijvoorbeeld LFP-cellen.

Onbrandbaar is LFP alleen niet: volgens dezelfde brandweerspecialist produceren juist batterijtypes die minder heftig branden vaak meer rook. De maatregelen tegen rook uit het brandweeradvies hieronder blijven daarom ook bij LFP nodig.

Is een plug-in thuisbatterij brandgevaarlijker?

Nee, een plug-in thuisbatterij is op zichzelf niet brandgevaarlijker dan een vaste thuisbatterij, maar het risico zit vaker in het gebruik. Brandweer Nederland maakt zich zorgen over de stekkerbatterij, omdat er bij de plaatsing geen installateur meekijkt. Bij een vaste batterij beoordeelt een vakman de groep en de plek; bij een stekkerbatterij doe je dat zelf.

De brandweer vreest vooral overbelaste groepen in de meterkast. Fabrikanten begrenzen een stekkerbatterij daarom standaard op 800 watt via een gewoon stopcontact, en Zendure schrijft voor dat een elektricien een aparte groep aanlegt als je meer vermogen wilt of meerdere batterijen plaatst. Kijk bij het kiezen van een plug-in thuisbatterij dus ook naar de aansluitvoorwaarden van de fabrikant en niet alleen naar de capaciteit.

Wat adviseert de brandweer voor een veilige thuisbatterij?

De brandweer adviseert voor een veilige thuisbatterij een plek buiten de vluchtroute, een aansluiting die de groep niet overbelast en regelmatige controle. De adviezen gelden voor stekkerbatterijen en vaste systemen, met als verschil dat een installateur bij een vast systeem de aansluiting verzorgt. Dit zijn de belangrijkste punten:

• Plek: niet in een vluchtroute of onder de trap, maar in een droge, goed geventileerde ruimte die bereikbaar is voor de brandweer.
• Ondergrond: op of aan een onbrandbare ondergrond, met vrije ruimte eromheen en niet bij de verwarming of in direct zonlicht.
• Rookmelder: een werkende rookmelder, eventueel aangevuld met een CO-melder, in de ruimte waar de batterij staat of hangt.
• Stopcontact: een stekkerbatterij direct in een geaard stopcontact, zonder verlengsnoer of stekkerblok.
• Groep: bij voorkeur een aparte groep en nooit meer dan één thuisbatterij per groep.
• Meterkast: een markering dat er een thuisbatterij is aangesloten, met het noodnummer van de leverancier erbij.
• Controle: twee keer per jaar stekker, kabels en behuizing nakijken, bijvoorbeeld wanneer de klok verzet wordt.
• Verzekering: een melding bij je verzekeraar, omdat de voorwaarden van een thuisbatterijverzekering per polis verschillen.

Welke ruimte in jouw woning het meest geschikt is, hangt af van de indeling; meer daarover lees je in het artikel over waar je een thuisbatterij plaatst. Wil je een Anker SOLIX Solarbank niet met een losse stekker aansluiten, dan vind je bij de accessoires voor je thuisbatterij een vaste AC-aansluiting en een vergrendelbaar Wieland-stopcontact.

Welke signalen wijzen op een onveilige thuisaccu?

Signalen die wijzen op een onveilige thuisaccu zijn een chemische lucht of brandlucht, verkleuring van de behuizing en een batterij die opvallend warm aanvoelt. Ook foutmeldingen in de app die blijven terugkomen, of een batterij die zichzelf steeds uitschakelt, kunnen wijzen op een probleem met de temperatuur of de celbalans.

Let daarnaast op schade die je niet direct ziet. Na een stoot, een val, een lekkage of boorwerk in de buurt kan een accu inwendig beschadigd zijn. Neem in dat geval contact op met de leverancier en probeer de batterij niet zelf te openen.

Wat doe je bij brand in je thuisbatterij?

Bij brand in je thuisbatterij verlaat je direct de ruimte, sluit je de deur achter je als dat veilig kan en bel je 112. Vertel de meldkamer dat er een thuisbatterij bij de brand betrokken is, zodat de brandweer weet wat ze kan verwachten. Ook bij rook zonder zichtbare vlammen handel je op deze manier.

Ga daarna niet terug om de batterij uit te schakelen. Uitschakelen in de meterkast is geen garantie dat een thuisbatterij spanningsloos is; het risico op een elektrische schok kan dus blijven bestaan. Neem pas contact op met de leverancier of installateur als de brandweer de situatie veilig heeft verklaard.

Kun je een thuisbatterij blussen met een brandblusser?

Nee, een thuisbatterij kun je niet effectief blussen met een brandblusser, en zelf blussen raden we af. Een blusser kan hooguit de vlammen aan de buitenkant beperken, terwijl de reactie in de afgesloten cellen gewoon doorgaat. Je staat daarbij ook nog eens dicht bij de bron van de rook.

Blus in elk geval nooit zelf met water. Bij een brandende lithiumaccu kan water een heftige reactie geven, en volgens de Nederlandse Brandwonden Stichting leidt zelf blussen met water bij accubranden tot levensgevaarlijke situaties. Laat het blussen over aan de brandweer, die daarvoor is uitgerust.

Brandveilig starten met een thuisbatterij van TechPunt

Wil je een thuisbatterij aanschaffen, dan denkt TechPunt graag met je mee over een model dat bij je woning en meterkast past. We voeren thuisbatterijen van Zendure en Anker SOLIX en versturen ze vanuit ons eigen magazijn in Barneveld. Twijfel je over de aansluiting of het vermogen? Stel je vraag aan onze klantenservice via telefoon, mail of WhatsApp.